آسيب شناسي فرش

به منظور استفاده صحيح و مطلوب از فرش و جلوگيري از وارد آمدن خسارات و آسيب مي بايست در ابتدا عوامل مخرب را شناسايي كرد ، بدنبال راه هاي حفاظت و نگهداري مرسوم و علمي گشت در ابتدا آسيبها را طبق جدول 1 طبقه بندی می نماییم، سپس به توضیح آن می پردازیم.

جدول شماره (1)

آسیب های وارده به فرش در زمانهای زیر بروز می کند:

1. قبل از دو تولید
2. در هنگام پروسنه تولید
3. بعد از تولید قبل از دسترسی به مصرف کننده
4. هنگام استفاده در محیط منزل و کار
5. هنگام نگهداری و انبار کردن (موزه ها، گمرک و بازار)

1) قبل از تولید:

1. استفاده از مواد اولیه (پشم، ابریشم، پنبه و نخ هایی با تاب و نمره ی متفاوت و غیر استاندارد) و ابزار نامرغوب ( نقشه ی نامناسب، دفتین و شانه، ابزار بافت و دار)
2. استفاده از مکان بافت غیر استاندارد (کمبود نور، روش نشستن، تهویه)
3. رنگرزی (نحوهه رنگرزی و شستشوی الیاف و نخ)

2) هنگام پروسه ی تولید

1. چله کشی غیر مناسب و غلط (شل و سفت بودن چله، تراکم و چیدن نا منظم چله ها در کنار هم)
2. استفاده غلط از ابزار بافت و دار
3. تسلط کم و آموزش ناقص به بافندگان
4. استفاده از گره های تقلبی (جفتی بافی، سه سه بافی و بی گره بافی)
5. دو دست شدن بافت توسط چند بافنده
6. پایین کشی غیر اصولی قالی جهت ادامه ی بافت و دوخت چله ها در روش فارسی بافت.
7. عیوب بافت (غلط بافی، عدم پیشکشی مناسب، پوکی فرش، بالا یا پایین زادگی، متراکم و تنگ شدن نامناسب چله ها، شل شدن چله ها، ضخیم و نازک بودن چله ها، به کارگیری نامناسب پودها، شمشیری، سره دار بودن، پرداخت بد قیچی، رها کردن سر پود در حین بافت، ترنج دار بودن، لوله شدن، کیسی، ترکیدگی، لوچه، دورنگی)
8. عیوب نقشه (عدم اصالت طرح و رنگ، عدم پخش صحیح و متعادل عناصر و نگاره های فرش، عدم تناسب طرح با رج ها، عدم تناسب عناصر تزئینی با ابعاد فرش، شکستگی بندها و خطوط منحنی و گلها)

3) بعد از تولید

1. غیر استاندار جداکردن فرش ار روی سردار
2. دارکشی نامناسب
3. پرداخت بد و ناهمگون
4. شستشو و غبارگیری (موگیری) غیر اصولی فرش
5. مرمت نامرتب و غیر اصولی قالی

4) هنگام استفاده در منزل و محیط کار

1. عوامل آسیب رسان بر فرش:

الف) زنده: انسان، حیوان، حشرات، قارچ ها، جلبک ها، خزه ها

ب) غیر زنده: آب و هوا، گرما و رطوبت، نور و آلودگی های جوی

1. عوامل مخرب و تحمیلی بر فرش: انواع لکه ها، کوبیده شدن فرش، وارفتن شیرازه و گلیم بافی، رنگ دادن فرش، سوختن، در و پنجره و تهویه نامناسب، مواد شیمیایی مخرب
2. روش ها و انواع انبار در نگهداری قالی

1) قبل از تولید

الف و ب) استفاده از ابزار و مواد نامرغوب و غير استاندارد

استافده از ابزار غير استاندارد و نامطلوب گاهي اتفاق مي افتد و باعث از بین رفتن ماه ها تلاش می گردد ،‌به عنوان مثال استفاده از دفتين با شانه هايي (دندانه) که از لحاظ وزن مناسب نمي باشد که باعث كم كوبيدن و يا زياد كوبيدن پودها بر روي گره شده و فرش بالا يا پائين زدگر پيدا مي كند و اگر تيغه هاي آن خراب يا داراي زائده باشد باعث پارگي زياد نخ چله شده و در حين بافت بافنده را با مشكل مواجه مي كند .( در صورت عدم تناسب تراکم دندانه های دفتین با رج شمار فرش) استفاده از قلاب با تيغه كند باعث مي شود كه هنگام بريدن خامه ، خامه ها به صورت نامرتب بريده شده و بافنده مجبور شود كه جهت كوتاه كردن خامه آن را بكشد و يا بزور آن را بكند كه باعث كم تراكم شدن پرز گره مي گردد ............